کتابخانهٔ حقوقی
۱۸ قانون پرکاربرد، هر کدام با مواد کلیدی به زبان ساده، لینک متن رسمی و ابزاری که در همین سایت به شما کمک میکند. برای آشنایی پیش از مشاوره.
حقوق مدنی و ملکی
قواعد مالکیت، قرارداد، اجاره و معاملات ملکی؛ پرتکرارترین دعاوی دفتر.
مرجع اصلی روابط حقوقی خصوصی: اموال، عقود، ارث، نکاح و طلاق. تقریباً هر دعوای حقوقی به یکی از مواد آن استناد میکند.
مواد کلیدی
قراردادهای خصوصی، تا جایی که خلاف صریح قانون نباشد، لازمالاجرا هستند (اصل آزادی قراردادها).
آثار قرارداد، خسارت عدم انجام تعهد و وجه التزام.
تعریف بیع؛ مبنای دعاوی خرید و فروش و الزام به تنظیم سند.
اجاره: تعهدات موجر و مستأجر، تعمیرات و انقضای مدت.
بهمحض عقد، زن مالک مهر میشود؛ مهریهٔ وجه نقد به نرخ روز (شاخص بانک مرکزی) محاسبه میشود.
نفقهٔ زوجه و امکان مطالبهٔ آن از دادگاه.
حضانت تا ۷ سالگی با مادر است؛ پس از آن با پدر مگر مصلحت طفل اقتضا کند.
حاکم بر اجارهنامههای منعقدشده پس از ۱۳۷۶. مسیر سریع «دستور تخلیه» از همین قانون میآید.
مواد کلیدی
اجارهنامهٔ عادی باید در دو نسخه و با امضای دو شاهد تنظیم شود تا مشمول تخلیهٔ فوری باشد.
پس از پایان مدت، به درخواست موجر، ظرف یک هفته دستور تخلیه صادر و اجرا میشود.
اگر ودیعهای نزد موجر است، تخلیه منوط به سپردن آن به صندوق دادگستری است.
سرقفلی در اماکن تجاری تنها در صورت پرداخت صریح آن قابل مطالبه است.
هنوز بر اجارههای تجاری قدیمی (پیش از ۱۳۷۶) حاکم است؛ منشأ «حق کسب و پیشه» و دشواری تخلیهٔ مغازههای قدیمی.
مواد کلیدی
موارد محدود تخلیهٔ محل کسب: تعدی و تفریط، تغییر شغل، انتقال به غیر، عدم پرداخت اجاره.
تخلیه برای نوسازی یا نیاز شخصی مالک، با پرداخت حق کسب و پیشه.
انتقال منافع به غیر بدون اجازهٔ مالک و آثار آن.
حمایت از خریداران واحدهای در حال ساخت؛ الزام به تنظیم سند رسمی پیشفروش و ضمانت اجرای تأخیر سازنده.
مواد کلیدی
قرارداد پیشفروش باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود؛ قرارداد عادی برای سازنده جرم است.
تأخیر در تحویل: جریمهٔ روزانه به نفع خریدار طبق قرارداد یا نرخ قانونی.
پس از پرداخت ۹۰٪ بها، خریدار میتواند سند را از طریق ثبت و بدون سازنده بگیرد.
وقتی چند نفر مالک یک ملک هستند و توافق نمیکنند: تقسیم (افراز) از طریق ثبت، و در صورت عدم امکان، فروش با دستور دادگاه.
مواد کلیدی
افراز املاک مشاعِ دارای سند، در صلاحیت ادارهٔ ثبت محل است.
اگر ملک قابل افراز نباشد، به دستور دادگاه فروخته و بها بین شرکا تقسیم میشود.
حقوق خانواده
طلاق، مهریه، نفقه، حضانت و ملاقات؛ با رویهای که هر سال دقیقتر میشود.
آیین رسیدگی دادگاه خانواده، مرکز مشاوره پیش از طلاق، ضمانت اجرای ملاقات و نفقه، و ثبت ازدواج.
مواد کلیدی
صلاحیت دادگاه خانواده: نکاح، طلاق، مهریه، نفقه، حضانت، نسب و…
دادگاه میتواند بدون تشریفات دستور موقت (مثلاً منع خروج طفل) صادر کند.
تا ۱۱۰ سکه، پرداخت مهریه مشمول مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی (امکان حبس) است؛ مازاد بر آن منوط به ملائت زوج.
طلاق توافقی و ارجاع به مرکز مشاورهٔ خانواده پیش از ثبت.
دادگاه در رأی طلاق تکلیف مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرتالمثل و حضانت را یکجا مشخص میکند.
ممانعت از ملاقات یا حضانت: دادگاه میتواند حضانت را تغییر دهد یا اقدام مقتضی کند.
ترک انفاق و ممانعت از ملاقات فرزند، ضمانت اجرای کیفری دارد.
جزئیات عملی: مراکز مشاوره، داوری، نحوهٔ اجرای ملاقات و اجرای احکام خانواده.
مواد کلیدی
مراکز مشاورهٔ خانواده و گواهی عدم امکان سازش در طلاق توافقی.
اجرای احکام ملاقات و تحویل طفل با حضور مددکار.
فرمول رسمی تبدیل مهریهٔ وجه نقد به ارزش روز با شاخص بانک مرکزی؛ همان فرمولی که محاسبهگر سایت اجرا میکند.
مواد کلیدی
مهریه به نرخ روز = مبلغ مهریه × (شاخص سال قبل از مطالبه ÷ شاخص سال عقد).
در صورت فوت زوج، شاخص سال فوت ملاک است.
بانک مرکزی مکلف است شاخص را سالانه تا پایان خرداد به قوهٔ قضاییه اعلام کند.
حقوق تجارت و کسبوکار
چک و سفته، شرکتها و روابط کار؛ جایی که مهلتها کوتاه و ضمانت اجراها سنگیناند.
مسیر سریع وصول چک برگشتی (اجراییه بدون حکم دادگاه)، محرومیتهای صادرکننده و شرایط شکایت کیفری.
مواد کلیدی
صادرکننده باید در تاریخ مندرج، معادل مبلغ چک در حساب داشته باشد.
پس از برگشت چک، صادرکننده از افتتاح حساب، کارت بانکی جدید و تسهیلات محروم میشود.
مجازات حبس برای چک بلامحل بر اساس مبلغ (تا دو سال).
شکایت کیفری باید ظرف ۶ ماه از تاریخ صدور و ۶ ماه از تاریخ برگشت مطرح شود.
دارندهٔ چک برگشتی میتواند مستقیماً از دادگاه اجراییه بگیرد؛ بدون رسیدگی ماهوی.
شرکتهای تجاری، اسناد تجاری (برات و سفته)، دلالی و ورشکستگی.
مواد کلیدی
فهرست معاملات تجاری که شخص را تاجر میکند.
شرکت با مسئولیت محدود: تشکیل، سهمالشرکه، مدیران.
سفته و مهلتهای واخواست و اقامهٔ دعوا.
ورشکستگی: توقف تاجر از پرداخت دیون.
قرارداد کار، اخراج، سنوات، مرخصی، و مراجع حل اختلاف (هیئت تشخیص و حل اختلاف).
مواد کلیدی
قرارداد کار میتواند کتبی یا شفاهی باشد؛ نداشتن قرارداد کتبی حق کارگر را از بین نمیبرد.
حق سنوات: به ازای هر سال کار، معادل یک ماه آخرین حقوق.
اخراج فقط با قصور کارگر و پس از تذکر کتبی و نظر شورای اسلامی کار/انجمن صنفی.
اختلاف کارگر و کارفرما ابتدا با سازش، سپس هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف.
رأی هیئت تشخیص ظرف ۱۵ روز قابل اعتراض در هیئت حل اختلاف است.
تکالیف مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی، مالیات نقلوانتقال ملک و مالیات بر ارث.
مواد کلیدی
مالیات نقلوانتقال قطعی املاک: ۵٪ ارزش معاملاتی.
مالیات بر ارث و نرخ آن برای طبقات مختلف وراث.
گواهی مالیاتی برای تنظیم سند رسمی انتقال ملک الزامی است.
حقوق کیفری
جرایم، مجازاتها و آیین رسیدگی؛ جایی که «سکوت تا حضور وکیل» یک حق قانونی است.
کلیات، حدود، قصاص، دیات و تعزیرات. مبنای محاسبهٔ دیه و طبقهبندی مجازاتها.
مواد کلیدی
درجهبندی هشتگانهٔ مجازاتهای تعزیری؛ تعیینکنندهٔ مرور زمان، تعلیق و صلاحیت دادگاه.
کیفیات مخففه: گذشت شاکی، همکاری متهم، ندامت.
تعلیق اجرای مجازات در جرایم درجه ۳ تا ۸.
دیهٔ کامل به نرخ اعلامی رئیس قوهٔ قضاییه؛ تغلیظ یکسوم در ماههای حرام فقط برای دیهٔ نفس.
خیانت در امانت.
تصرف عدوانی و ممانعت از حق.
از شکایت تا اجرای حکم: حقوق متهم و شاکی، قرارهای تأمین، مهلتهای اعتراض.
مواد کلیدی
حق متهم بر اطلاع از اتهام و دسترسی به وکیل از ابتدای تحقیقات.
حق داشتن وکیل از لحظهٔ تحتنظر قرار گرفتن.
مرور زمان شکایت در جرایم قابل گذشت: یک سال از اطلاع از وقوع جرم.
قرارهای تأمین: کفالت، وثیقه، بازداشت موقت و شرایط آن.
مهلت تجدیدنظرخواهی: ۲۰ روز از ابلاغ رأی.
دسترسی غیرمجاز، هتک حیثیت و نشر اکاذیب در فضای مجازی، کلاهبرداری اینترنتی.
مواد کلیدی
دسترسی غیرمجاز به دادهها یا سامانهها.
انتشار تصویر یا فیلم خصوصی دیگران و هتک حیثیت.
نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی یا ضرر به غیر.
آیین دادرسی و اجرا
قواعد بازی در دادگاه حقوقی: مهلتها، هزینهها و نحوهٔ گرفتن طلب پس از حکم.
دادخواست، ابلاغ، جلسات، تأمین خواسته، دستور موقت و تجدیدنظر در دعاوی حقوقی.
مواد کلیدی
تأمین خواسته (توقیف اموال خوانده پیش از حکم) و شرایط آن.
دستور موقت در امور فوری.
مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز (مقیم ایران) و ۲ ماه (مقیم خارج).
خسارت دادرسی و خسارت تأخیر تأدیه بر اساس شاخص بانک مرکزی.
چگونه طلب یا مهریهٔ حکمشده وصول میشود: توقیف اموال، اعسار و تقسیط، و شرایط حبس محکومعلیه.
مواد کلیدی
اگر مال شناسایی نشود و اعسار ثابت نشود، محکومعلیه به درخواست محکومله حبس میشود.
بار اثبات اعسار و شرایط پذیرش آن.
تقسیط محکومبه با توجه به وضع مالی محکومعلیه.
مستثنیات دین: منزل مسکونی، وسیلهٔ کار، اثاث ضروری قابل توقیف نیستند.
مرجع سریع و کمهزینهٔ دعاوی کوچک: تخلیه، مطالبات تا سقف قانونی، سازش.
مواد کلیدی
صلاحیت شورا: دعاوی مالی تا سقف قانونی، تخلیهٔ عین مستأجره، تأمین دلیل.
آرای شورا ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظر در دادگاه عمومی است.