شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۹ تا ۱۷
عضو رسمی کانون وکلای دادگستری
شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۹ تا ۱۷
منابع حقوقی

کتابخانهٔ حقوقی

۱۸ قانون پرکاربرد، هر کدام با مواد کلیدی به زبان ساده، لینک متن رسمی و ابزاری که در همین سایت به شما کمک می‌کند. برای آشنایی پیش از مشاوره.

حقوق مدنی و ملکی

قواعد مالکیت، قرارداد، اجاره و معاملات ملکی؛ پرتکرارترین دعاوی دفتر.

مرجع اصلی روابط حقوقی خصوصی: اموال، عقود، ارث، نکاح و طلاق. تقریباً هر دعوای حقوقی به یکی از مواد آن استناد می‌کند.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱۰

قراردادهای خصوصی، تا جایی که خلاف صریح قانون نباشد، لازم‌الاجرا هستند (اصل آزادی قراردادها).

مادهٔ ۲۲۰ تا ۲۳۰

آثار قرارداد، خسارت عدم انجام تعهد و وجه التزام.

مادهٔ ۳۳۸

تعریف بیع؛ مبنای دعاوی خرید و فروش و الزام به تنظیم سند.

مادهٔ ۴۶۶ تا ۵۰۶

اجاره: تعهدات موجر و مستأجر، تعمیرات و انقضای مدت.

مادهٔ ۱۰۸۲ و تبصره

به‌محض عقد، زن مالک مهر می‌شود؛ مهریهٔ وجه نقد به نرخ روز (شاخص بانک مرکزی) محاسبه می‌شود.

مادهٔ ۱۱۰۷ و ۱۱۱۱

نفقهٔ زوجه و امکان مطالبهٔ آن از دادگاه.

مادهٔ ۱۱۶۹

حضانت تا ۷ سالگی با مادر است؛ پس از آن با پدر مگر مصلحت طفل اقتضا کند.


قرارداد
بیع
اجاره
مهریه
نفقه
حضانت
ارث
مالکیت
وجه التزام

حاکم بر اجاره‌نامه‌های منعقدشده پس از ۱۳۷۶. مسیر سریع «دستور تخلیه» از همین قانون می‌آید.

مواد کلیدی
مادهٔ ۲

اجاره‌نامهٔ عادی باید در دو نسخه و با امضای دو شاهد تنظیم شود تا مشمول تخلیهٔ فوری باشد.

مادهٔ ۳

پس از پایان مدت، به درخواست موجر، ظرف یک هفته دستور تخلیه صادر و اجرا می‌شود.

مادهٔ ۴

اگر ودیعه‌ای نزد موجر است، تخلیه منوط به سپردن آن به صندوق دادگستری است.

مادهٔ ۶

سرقفلی در اماکن تجاری تنها در صورت پرداخت صریح آن قابل مطالبه است.


تخلیه
اجاره
ودیعه
پول پیش
سرقفلی
موجر
مستأجر
شورای حل اختلاف

هنوز بر اجاره‌های تجاری قدیمی (پیش از ۱۳۷۶) حاکم است؛ منشأ «حق کسب و پیشه» و دشواری تخلیهٔ مغازه‌های قدیمی.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱۴

موارد محدود تخلیهٔ محل کسب: تعدی و تفریط، تغییر شغل، انتقال به غیر، عدم پرداخت اجاره.

مادهٔ ۱۵

تخلیه برای نوسازی یا نیاز شخصی مالک، با پرداخت حق کسب و پیشه.

مادهٔ ۱۹

انتقال منافع به غیر بدون اجازهٔ مالک و آثار آن.


حق کسب و پیشه
سرقفلی
مغازه
تخلیه تجاری
اجاره قدیمی

حمایت از خریداران واحدهای در حال ساخت؛ الزام به تنظیم سند رسمی پیش‌فروش و ضمانت اجرای تأخیر سازنده.

مواد کلیدی
مادهٔ ۳

قرارداد پیش‌فروش باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود؛ قرارداد عادی برای سازنده جرم است.

مادهٔ ۶

تأخیر در تحویل: جریمهٔ روزانه به نفع خریدار طبق قرارداد یا نرخ قانونی.

مادهٔ ۱۳

پس از پرداخت ۹۰٪ بها، خریدار می‌تواند سند را از طریق ثبت و بدون سازنده بگیرد.


پیش‌فروش
سازنده
تحویل
تأخیر
سند

وقتی چند نفر مالک یک ملک هستند و توافق نمی‌کنند: تقسیم (افراز) از طریق ثبت، و در صورت عدم امکان، فروش با دستور دادگاه.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱

افراز املاک مشاعِ دارای سند، در صلاحیت ادارهٔ ثبت محل است.

مادهٔ ۴

اگر ملک قابل افراز نباشد، به دستور دادگاه فروخته و بها بین شرکا تقسیم می‌شود.


افراز
مشاع
تقسیم
ورثه
فروش ملک مشاع
دستور فروش
حقوق خانواده

طلاق، مهریه، نفقه، حضانت و ملاقات؛ با رویه‌ای که هر سال دقیق‌تر می‌شود.

آیین رسیدگی دادگاه خانواده، مرکز مشاوره پیش از طلاق، ضمانت اجرای ملاقات و نفقه، و ثبت ازدواج.

مواد کلیدی
مادهٔ ۴

صلاحیت دادگاه خانواده: نکاح، طلاق، مهریه، نفقه، حضانت، نسب و…

مادهٔ ۷

دادگاه می‌تواند بدون تشریفات دستور موقت (مثلاً منع خروج طفل) صادر کند.

مادهٔ ۲۲

تا ۱۱۰ سکه، پرداخت مهریه مشمول مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی (امکان حبس) است؛ مازاد بر آن منوط به ملائت زوج.

مادهٔ ۲۵ تا ۲۷

طلاق توافقی و ارجاع به مرکز مشاورهٔ خانواده پیش از ثبت.

مادهٔ ۲۹

دادگاه در رأی طلاق تکلیف مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرت‌المثل و حضانت را یک‌جا مشخص می‌کند.

مادهٔ ۴۱

ممانعت از ملاقات یا حضانت: دادگاه می‌تواند حضانت را تغییر دهد یا اقدام مقتضی کند.

مادهٔ ۵۳ و ۵۴

ترک انفاق و ممانعت از ملاقات فرزند، ضمانت اجرای کیفری دارد.


طلاق
طلاق توافقی
مهریه
۱۱۰ سکه
نفقه
حضانت
ملاقات
دستور موقت
مرکز مشاوره

جزئیات عملی: مراکز مشاوره، داوری، نحوهٔ اجرای ملاقات و اجرای احکام خانواده.

مواد کلیدی
مواد ۳۴ تا ۴۳

مراکز مشاورهٔ خانواده و گواهی عدم امکان سازش در طلاق توافقی.

مواد ۶۹ تا ۷۶

اجرای احکام ملاقات و تحویل طفل با حضور مددکار.


مرکز مشاوره
داوری
اجرای ملاقات
تحویل طفل

فرمول رسمی تبدیل مهریهٔ وجه نقد به ارزش روز با شاخص بانک مرکزی؛ همان فرمولی که محاسبه‌گر سایت اجرا می‌کند.

مواد کلیدی
مادهٔ ۲

مهریه به نرخ روز = مبلغ مهریه × (شاخص سال قبل از مطالبه ÷ شاخص سال عقد).

مادهٔ ۳

در صورت فوت زوج، شاخص سال فوت ملاک است.

مادهٔ ۴

بانک مرکزی مکلف است شاخص را سالانه تا پایان خرداد به قوهٔ قضاییه اعلام کند.


مهریه
نرخ روز
شاخص
بانک مرکزی
تورم
حقوق تجارت و کسب‌وکار

چک و سفته، شرکت‌ها و روابط کار؛ جایی که مهلت‌ها کوتاه و ضمانت اجراها سنگین‌اند.

مسیر سریع وصول چک برگشتی (اجراییه بدون حکم دادگاه)، محرومیت‌های صادرکننده و شرایط شکایت کیفری.

مواد کلیدی
مادهٔ ۳

صادرکننده باید در تاریخ مندرج، معادل مبلغ چک در حساب داشته باشد.

مادهٔ ۵ مکرر

پس از برگشت چک، صادرکننده از افتتاح حساب، کارت بانکی جدید و تسهیلات محروم می‌شود.

مادهٔ ۷

مجازات حبس برای چک بلامحل بر اساس مبلغ (تا دو سال).

مادهٔ ۱۱

شکایت کیفری باید ظرف ۶ ماه از تاریخ صدور و ۶ ماه از تاریخ برگشت مطرح شود.

مادهٔ ۲۳

دارندهٔ چک برگشتی می‌تواند مستقیماً از دادگاه اجراییه بگیرد؛ بدون رسیدگی ماهوی.


چک
چک برگشتی
اجراییه
شکایت کیفری
شش ماه
سفته

شرکت‌های تجاری، اسناد تجاری (برات و سفته)، دلالی و ورشکستگی.

مواد کلیدی
مادهٔ ۲

فهرست معاملات تجاری که شخص را تاجر می‌کند.

مادهٔ ۹۴ تا ۱۱۵

شرکت با مسئولیت محدود: تشکیل، سهم‌الشرکه، مدیران.

مادهٔ ۳۰۷ تا ۳۱۹

سفته و مهلت‌های واخواست و اقامهٔ دعوا.

مادهٔ ۴۱۲

ورشکستگی: توقف تاجر از پرداخت دیون.


شرکت
سهامی
مسئولیت محدود
سفته
برات
ورشکستگی
تاجر

قرارداد کار، اخراج، سنوات، مرخصی، و مراجع حل اختلاف (هیئت تشخیص و حل اختلاف).

مواد کلیدی
مادهٔ ۷

قرارداد کار می‌تواند کتبی یا شفاهی باشد؛ نداشتن قرارداد کتبی حق کارگر را از بین نمی‌برد.

مادهٔ ۲۴

حق سنوات: به ازای هر سال کار، معادل یک ماه آخرین حقوق.

مادهٔ ۲۷

اخراج فقط با قصور کارگر و پس از تذکر کتبی و نظر شورای اسلامی کار/انجمن صنفی.

مادهٔ ۱۵۷

اختلاف کارگر و کارفرما ابتدا با سازش، سپس هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف.

مادهٔ ۱۵۹

رأی هیئت تشخیص ظرف ۱۵ روز قابل اعتراض در هیئت حل اختلاف است.


اخراج
سنوات
عیدی
هیئت تشخیص
اداره کار
قرارداد کار
بیمه
مرخصی

تکالیف مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی، مالیات نقل‌وانتقال ملک و مالیات بر ارث.

مواد کلیدی
مادهٔ ۵۹

مالیات نقل‌وانتقال قطعی املاک: ۵٪ ارزش معاملاتی.

مادهٔ ۱۷

مالیات بر ارث و نرخ آن برای طبقات مختلف وراث.

مادهٔ ۱۸۷

گواهی مالیاتی برای تنظیم سند رسمی انتقال ملک الزامی است.


مالیات
نقل و انتقال
ارث
گواهی ۱۸۷
ملک
حقوق کیفری

جرایم، مجازات‌ها و آیین رسیدگی؛ جایی که «سکوت تا حضور وکیل» یک حق قانونی است.

کلیات، حدود، قصاص، دیات و تعزیرات. مبنای محاسبهٔ دیه و طبقه‌بندی مجازات‌ها.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱۹

درجه‌بندی هشت‌گانهٔ مجازات‌های تعزیری؛ تعیین‌کنندهٔ مرور زمان، تعلیق و صلاحیت دادگاه.

مادهٔ ۳۷ و ۳۸

کیفیات مخففه: گذشت شاکی، همکاری متهم، ندامت.

مادهٔ ۴۶

تعلیق اجرای مجازات در جرایم درجه ۳ تا ۸.

مادهٔ ۵۴۹ و ۵۵۵

دیهٔ کامل به نرخ اعلامی رئیس قوهٔ قضاییه؛ تغلیظ یک‌سوم در ماه‌های حرام فقط برای دیهٔ نفس.

مادهٔ ۶۷۴ (تعزیرات)

خیانت در امانت.

مادهٔ ۶۹۰ (تعزیرات)

تصرف عدوانی و ممانعت از حق.


دیه
ماه حرام
تعزیر
درجه
تعلیق
خیانت در امانت
تصرف عدوانی
کلاهبرداری

از شکایت تا اجرای حکم: حقوق متهم و شاکی، قرارهای تأمین، مهلت‌های اعتراض.

مواد کلیدی
مادهٔ ۵ و ۶

حق متهم بر اطلاع از اتهام و دسترسی به وکیل از ابتدای تحقیقات.

مادهٔ ۴۸

حق داشتن وکیل از لحظهٔ تحت‌نظر قرار گرفتن.

مادهٔ ۱۰۶

مرور زمان شکایت در جرایم قابل گذشت: یک سال از اطلاع از وقوع جرم.

مادهٔ ۲۱۷ تا ۲۴۷

قرارهای تأمین: کفالت، وثیقه، بازداشت موقت و شرایط آن.

مادهٔ ۴۳۱

مهلت تجدیدنظرخواهی: ۲۰ روز از ابلاغ رأی.


شکایت
وکیل
بازداشت
وثیقه
کفالت
تجدیدنظر
۲۰ روز
مرور زمان

دسترسی غیرمجاز، هتک حیثیت و نشر اکاذیب در فضای مجازی، کلاهبرداری اینترنتی.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱

دسترسی غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌ها.

مادهٔ ۱۶ و ۱۷

انتشار تصویر یا فیلم خصوصی دیگران و هتک حیثیت.

مادهٔ ۱۸

نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی یا ضرر به غیر.


فضای مجازی
اینستاگرام
هک
نشر اکاذیب
هتک حیثیت
کلاهبرداری اینترنتی
آیین دادرسی و اجرا

قواعد بازی در دادگاه حقوقی: مهلت‌ها، هزینه‌ها و نحوهٔ گرفتن طلب پس از حکم.

دادخواست، ابلاغ، جلسات، تأمین خواسته، دستور موقت و تجدیدنظر در دعاوی حقوقی.

مواد کلیدی
مادهٔ ۱۰۸

تأمین خواسته (توقیف اموال خوانده پیش از حکم) و شرایط آن.

مادهٔ ۳۱۰

دستور موقت در امور فوری.

مادهٔ ۳۳۶

مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز (مقیم ایران) و ۲ ماه (مقیم خارج).

مادهٔ ۵۱۵ و ۵۲۲

خسارت دادرسی و خسارت تأخیر تأدیه بر اساس شاخص بانک مرکزی.


دادخواست
تأمین خواسته
توقیف
دستور موقت
تجدیدنظر
تأخیر تأدیه
هزینه دادرسی

چگونه طلب یا مهریهٔ حکم‌شده وصول می‌شود: توقیف اموال، اعسار و تقسیط، و شرایط حبس محکوم‌علیه.

مواد کلیدی
مادهٔ ۳

اگر مال شناسایی نشود و اعسار ثابت نشود، محکوم‌علیه به درخواست محکوم‌له حبس می‌شود.

مادهٔ ۷

بار اثبات اعسار و شرایط پذیرش آن.

مادهٔ ۱۱

تقسیط محکوم‌به با توجه به وضع مالی محکوم‌علیه.

مادهٔ ۲۴

مستثنیات دین: منزل مسکونی، وسیلهٔ کار، اثاث ضروری قابل توقیف نیستند.


اعسار
تقسیط
حبس
مهریه
توقیف اموال
مستثنیات دین

مرجع سریع و کم‌هزینهٔ دعاوی کوچک: تخلیه، مطالبات تا سقف قانونی، سازش.

مواد کلیدی
مادهٔ ۹

صلاحیت شورا: دعاوی مالی تا سقف قانونی، تخلیهٔ عین مستأجره، تأمین دلیل.

مادهٔ ۲۷

آرای شورا ظرف ۲۰ روز قابل تجدیدنظر در دادگاه عمومی است.


شورای حل اختلاف
تخلیه
دعاوی کوچک
سازش
تأمین دلیل